top of page

Vaccine Covid-19 của Nga

Hôm qua thứ ba, Nga trở lại chính trường thế giới bằng công bố là nước đầu tiên chế tạo thành công vaccine Covid-19. Ngay lập tức, công đồng y khoa và WHO lập tức phản hồi, cho rằng Nga đã quá vội vã và có thể quyết định nguy hiểm (1)(2).

# Vaccine Covid-19 của Nga là gì?

- Vaccine Covid-19 của Nga, được đặt tên là Sputnik V, gợi nhắc đến chiến thắng đưa vệ tinh Sputnik 1 của Liên Xô lên vũ trụ trong chiến tranh lạnh với Mỹ năm 1957.

- Đây là loại vaccine do hãng viện nghiên cứu Gamaleya dùng virus trung gian, là virus yếu họ Adenovirus, không thể nhân bản, để tạo ra S protein tương tự như virus Sars-cov-2 (xem hình). Đây cũng là cách phát triển virus của hãng dược Johnson & Johnson của Mỹ và trường đại học Oxford, Anh Quốc/AstraZeneca.

- Khi chích vaccine này vào cơ thể, tế bào bạch cầu sẽ tấn công và tiêu diệt Virus chủ Adenovirus (trong đó có chứa một mảng gene của S protien), sau đó tế bào bạch cầu sẽ sản sinh ra các S protein mới, kháng thể và tế bào bạch cầu sẽ "nhớ mặt" các S-protein này. Khi virus Sars-cov-2 thật xuất hiện thì các kháng thể và bạch cầu sẽ vô hiệu hóa virus.

- Theo như đăng ký của viện Gamaleya trên clinical trials (3) thì vaccine này sẽ được thử nghiệm giai đoạn 1 và 2 trên 38 người, sẽ chích 2 mũi, Ad26 cho mũi đầu tiên (cùng loại Adenovirus của hãng J&J đang nghiên cứu) và mũi thứ hai là Ad5 (cùng loại virus nghiên cứu của Trung Quốc CanSino Biologics).

- Theo một nguồn khác thì Nga đã thử nghiệm giai đoạn 1 và 2 trên 76 người (4), và vaccine này được chấp thuận để dùng rộng rãi vào tháng 1 năm sau. Như vậy, vaccine của Nga chỉ mới được thử nghiệm giai đoạn 1 và 2 trên một số ít người, chưa được thử nghiệm giai đoạn 3.

# Tỉ lệ thành công của giai đoạn 3 và 2 khác nhau thế nào?

- Vaccine phát triển thường qua 3 giai đoạn. Giai đoạn 1 và 2 thử nghiệm an toàn trên người với số ít những người khoẻ mạnh. Giai đoạn 3 là giai đoạn quan trọng nhất, khi thử nghiệm tính hiệu quả qua nhóm đối chứng lâm sàng trên hàng ngàn người, bao gồm người lớn tuổi